ÇOCUKLARIN BEDENSEL SOSYAL VE RUHSAL GELİŞMELERİNDE,

EĞİTİMLERİNDE OYUNUN VE OYUNCAKLARIN ÖNEMİ 

 

Bedensel Gelişme: Burada anlaşılması gereken çocuğun vücutsal, özellikle de kas gelişimi kast edilmektedir.

Sosyal Gelişme: Çocuğun yaşadığı çevreye uyum sağlanması.

Ruhsal Gelişme: Çocuğun zeka-zihin gelişmesi

OYUN NEDİR?

Sonucu düşünülmeden, eğlenmek, yarışmak amacı ile yapılan, dikkate, rastlantıya ve beceriye dayanan ve çocukların hoşça zaman geçirmelerine yarayan, tamamen çıkarsız yarışa, eğlenceye oyun denir.

Başka bir deyişle, çocuğun beden, ruh, ve moral gelişimini sağlayan, haz ve neşe yaratan, ona iyi davranışlar ve alışkanlıklar kazandıran hareketler topluluğuna oyun denir.

Bebeklik döneminde oyun:

1-4 aydan itibaren bebekler ayak ve bacaklarını  oynatmaya başladıktan sonra, kendi vücudu (el, kol, bacak, ayak) onun için oyun, oynuyacağı araçtır.

4-8 aydan itibaren; kendisinde tutma kavramı gelişmiştir.

Bu dönemde ellerini çeşitli şekilde kullanmay öğrenir. Dokunur, kazır, çeker, iter, bırakır. Ona sıkıldığı zaman ses veren kauçuk hayvanlar, daha geliştirilmiş müzikli çıngıraklar verin. Bu yaşta bebek oturmak için kalkmaya çalışır, beşiğine asılan küçük bir çubuk onu hem eğlendirir hem de ona asılırken yararlı  beden hareketlerini yapmasını sağlar. Akşam uykusun­dan önce beşiğine asılı müzikli bebeği kurmayı unutmayın, hayran hayran dinleyecektir.

8-12 aya kadar; çocuğun dikkatini çekebilecek cinsten oyuncaklarla onun eğlenerek oyna­masını sağlayınız. Örneğin nereye düştüğünü görmesi için sık sık uzağa bir şeyler atın. Ses çıkaran oyuncakları yatağına ve sandalyesine asabilirsiniz. Banyoda yüzen hayvanlar verilebilinir.

12 aydan 18 aya kadar; bebeğin önüne yürüyen bir oyuncak vermek ilk adımını atan çocuğa güven verir. Oturduğu zaman, daha becerikli olmaya başlayan elleriyle halkaları üst üste koymaya, kupaları iç içe geçirmeye çalışır. Müzikli kutular, kum için oyuncaklar, kalıplar, suyla dönen değirmenler bu yaşa verilebilecek oyuncaklar arasındadır.

Çocukluk döneminde oyun:

18 aydan 24 aya kadar; her şeye dokunur, her tarafa koşar, gürültü yapar, oradan oraya eşyaları taşır. Bu yaşta verilebilecek oyuncaklar tekerlekli at, tren, gürültü yapabilmesi için topaç, müzik yapabileceği yaşına uygun müzik aletleri, üst üste konulup devrilebilecek cinsten tahta veya plastik kutular, tuğlalar. Sakin olduğu zamanlarda oynayabileceği zeka geliştirici içiçe geçirebilecek, eğitici olan kapağında farklı şekiller olan, değişik büyük delikler bulunan oyuncak alınabilir.

24 aydan 30 aya kadar; kız ve erkek çocuklar kendilerine göre oyuncaklar seçerler. Bu yaşta bu ayrıcalığa rağmen ortak oyun yönleri de bulunmaktadır. Tahtadan evler, çiftlik hayvanları, sökülüp takılan bebekler, tahta kamyonlar, bahçe için el arabası. Oyuncak ayısı, palyaçosu artık onun ayrılmaz arkadaşı olmuştur.

30 aydan 36 aya kadar; bu yaşlarda çocuklar ana babalarına benzemeye çalışırlar.

Alınabilecek oyuncaklar; araba, bebek arabası, yemek setleri, telefon v.b. gibi. Hareketli olmalarını sağlamak için 3 tekerlekli bisiklet, sallanan tahta at, yorulduklarında bakabilecekleri kitap, sökülüp yapılabilecek cinsden oyuncaklar.

3 yaş; bu yaş düşünceye dalma yaşıdır. Kız çocuk bir çantayla hasta bakıcılık oyunu oynar. Erkek çocuk ise kızıldereli oyunu oynar. Kitaplar onları  ilgilendirmeye başlar, resimlere bakarak kendileri hikaye uydurmaya başlarlar.

Alınabilecek oyuncaklar; kitaplar, yapı oyunları, renkli mozaikler, bebekleri giyindirip soyundurabilmeleri için kıyafetler, küçük arabalar, sökülüp takılabilecek cinsten raylar ve tren.

4 yaş; artık büyükler gibi çocuklar bisiklete biner, paten kayar, top oynar, tombala, sabır oyunları oynayabilir. Resim yapmakta ustalaşmıştır. Kaset dinler, kitaplara bakar ve resimlere göre anlatılan hikayeleri dinlemeyi severler, bunuda kendilerinden küçük olan çocuklara anlatırlar.

Alınabilecek oyuncaklar; bebek aksesuarları, sökülüp takılabilen arabalar, püzul, elek­triksüpürgesi, ütü v.b. gibi oyuncaklar.

Her yaşa göre yapılan meşguliyetler çocuğun beden ve akıl gelişimi ile sıkı sıkıya bağlıdır. Bu nedenle oyuncak dükkanlarından oyuncak alırken dikkat edilmesi gereken oyuncağın, sağlam, güvenli ve çocuğun yaşına göre onun oynayabileceği, gelişimine yardımcı olacak oyuncaklar seçilmelidir.

Çocuklarınıza olanaklarınız ölçüsünde rahatça oynayabilecekleri sakin bir ortam sağlayınız. Sürekli yanında olmanıza gerek yok, sizinde bulunduğunuz bir ortamda kendi kendine oynayabilmeli, sizde arada bir ona yanında olduğunuz hissini seslenerek vermelisiniz. Çocuk kendini yalnız hissetmemeli.

Hollanda da 4 yaşından itibaren çocukların okula gitmeleri gerekmektedir. 5 yaşından itibaren ise okula devam mecburiyeti vardır. Çocuğun okuldaki ilk yılları oyunla öğrenmeyi gerektirmektedir. Onlara okullarda sunulan oyunla öğrenme olanakları her okulun eğitim sistemine göre değişmektedir. Çocuğun gelişiminde okulda oyunun önemi büyüktür. Çünki, o sınıfta bulunan öğretmen ona göre eğitim almıştır. Sınıfta çocuğun gelişimi için gerekli olan her türlü araç gereç bulunmaktadır. Bütün bunların yanında birlikte oynamayı da öğrenirler. Başkalarına saygılı olmayı, toplum içinde nasıl davranması gerektiğini, arkadaş edinip seçmeyi, pay­laşmayı öğrenirler.

Tabi bütün bu olumlu gelişmelerin yanında bizim istemediğimiz, onaylamadığımız huylarda edinebilirler. Bunun iyi ve kötü yanları olabileceği gibi, okulda oyun ve eğitim esnasında edindikleri alışkanlıklar bizi bazan rahatsız edebilir. Bizde bu durumlara karşı  nasıl davranmamız gerektiğini bilmemiz gerekir.

 

Ömer Kutlar

Please publish modules in offcanvas position.